Het bijzondere leven van Sophie Louisa Kwaak

Om twee redenen is het verhaal over het leven van de Zeeuwse landarbeiderdochter Sophie Louisa Kwaak (Oosterland, 1901 - Rotterdam, 1990) de moeite waard.

De eerste is haar opleiding. Het was in het begin van de twintigste eeuw voor arbeiderskinderen bijna onmogelijk een intellectuele opleiding te volgen. Dat gold in versterkte mate voor het milieu van de landarbeiders.    Ze presteerde bijna het onmogelijke toen ze in 1916 slaagde voor het strenge, selectieve toelatingsexamen voor de Rijkskweekschool voor Onderwijzeressen in Apeldoorn.  Daar kon ze met een beurs studeren.  Intellectueel deed ze voor niemand onder.  In het vierde jaar van de studie kon ze niet langer op tegen de sociale druk - ze haakte af. Ze was iemand die zich bescheiden opstelde, zichzelf gemakkelijk wegcijferde en dat deed haar nu de das om.

 Dat werd versterkt door de zorg om haar depressieve moeder.  Ze wilde geld verdienen om voor haar moeder te kunnen zorgen. Ze werd stenotypiste, had de inkomsten hard nodig, maar vond geen bevrediging in dat werk. Ze was zwaarmoedig, zocht een ontsnapping in het soefisme. In 1933 kreeg ze werk dat haar leven inhoud gaf: ze werd directiesecretaris bij de Rotterdamsche Belegging- en Beheer Maatschappij “Robema”. Dat was een maatschappij die het in Duitsland aanwezige kapitaal van de joodse familie Weil, de financiers van het Institut für Sozialforschung, uit handen van de nazi’s moest redden. Ze werd onderdeel van een organisatie die de nazi’s te slim af was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was ze beheerder van het resterende Robemavermogen in Nederland. Ze doorstond de confrontatie met de Duitse beheerder.

 Na de Wereldoorlog werd ze directiesecretaris bij Price Waterhouse in Den Haag. Maar tot 1964 deed ze de boekhouding van Robema , die sinds 1948 in liquidatie verkeerde. Hoe gedienstig ze ook was,  ze ging vanaf 1958 het gevecht aan met Friedrich Pollock,  beheerder van de Frankfurter Schule,  over de vergoeding van haar jarenlange activiteiten voor Robema.  

Een link naar een eerste overzichtsartikel over Sophie Kwaak: http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/Kwaak